Jeroen Bosch; zijn leven en kunst in een onstuimige tijd

Het woud heeft oren, het veld heeft oren
Het woud heeft oren, het veld heeft oren

Biografie

Jeroen Bosch, oftewel Hiëronymus Bosch, werd geboren rond 1450 en groeide op in ’s Hertogenbosch. In deze tijd was het de grootste stad in de Noordelijke Nederlanden.

Hij kwam uit een schilders familie. Jan van Aken (ca.1380-1455) zijn grootvader, verhuisde rond het jaar 1427 van Nijmegen naar ’s Hertogenbosch. Van hem zijn enkele religieuze opdrachten bekend. Over het werk van zijn vader, Antonius van Aken (ca. 1420-1478) weten we niet veel. Het familie atelier was een broedplaats voor de jonge kunstenaar en hij volgde zijn vader op als ambachtsman.

Op 15 juli 1481 trouwde hij met Aleit Vanden Mervenne een vrouw uit een vooraanstaande familie. Hierdoor en door zijn voorname klanten maakte Jeroen Bosch deel uit van de stedelijke elite. Het is zeker dat hij opdrachten kreeg van het kapittel. Hij speelde een belangrijke rol in de stad en was zijn hele leven gelovig. In het jaar 1486 trad hij toe tot het “Illustre Lieve Vrouwe Broederschap”, een vooraanstaand en religieus broederschap in ‘s-Hertogenbosch.

Het werk van Jeroen Bosch is vol sarcasme, spot en droombeelden. Één van de verklaringen hiervoor is dat hij leefde in een wereld vol van geloof in hekserij, alchemie en magie. Verder waren de mensen in de late middeleeuwen geobsedeerd door de mogelijk komst van de Antichrist.

Kunsthistorici denken dat de demonische onderwerpen in zijn werk ook voortkomen uit een literair werk, de Nederlandse versie van “Visio Tundali”, gepubliceerd in ’s Hertogenbosch aan het einde van de vijftiende eeuw. Dit boek beschrijft de reis van Tundali door de hel, het vagevuur en de hemel en zijn ontmoetingen met monsters, slangen, fantasie dieren en de subtiele marteling van de verdoemde zielen. We weten dat Jeroen Bosch dit boek kende omdat hij hieruit een scène schilderde.

Koning Filips II van Spanje(1527-1598) had een grote waardering voor Jeroen Bosch en hij verwierf een groot gedeelte van zijn werk.

Jeroen Bosch overleed op 19 augustus 1516 in´s Hertogenbosch.

 De tekeningen

Als tekenaar heeft Jeroen Bosch een ongekend grote reputatie. Hij wordt beschouwd als de eerste Hollandse kunstenaar die de tekenkunst als een op zichzelf staande kunstvorm gebruikte. Hij schilderde veel religieuze schilderijen, maar zijn tekeningen hebben altijd een wereldlijk onderwerp.

Hij brak met de Hollandse traditie om te tekenen met een zilverpen. Geen enkele kunstenaar in Nederland had zo’n vrije stijl van tekenen. Hij gebruikte zijn pen op een spontane manier en tekende zoals de renaissance kunstenaars in Italië.

Indeling van zijn tekeningen

De tekeningen kunnen worden ingedeeld in drie groepen. Ten eerste, de composities om een paneel voor te bereiden, vervolgens kleine snelle schetsen en als laatste tekeningen die zijn uitgewerkt en het karakter hebben van een onafhankelijk kunstwerk.

Een aantal bekende tekeningen van Jeroen Bosch zijn “Het woud heeft oren, en het veld heeft ogen”, “Uilennest” en de “Boommens”. In deze tekeningen kun je zien hoe grandioos hij als tekenaar is.

Invloed in het heden

De invloed van het werk van Jeroen Bosch werkt door tot in het heden. Na 500 jaar, met een kleine nalatenschap blijft hij kunstenaars beïnvloeden. Juan Ibañez bijvoorbeeld, die een korte animatie maakte van het drieluik “De tuin der lusten”. Het is erg bijzonder omdat hij het kunstwerk leven en beweging geeft. Je kunt het zien op de website van El Pais van 3 juli 2012 met de onderstaande link.

http://cultura.elpais.com/cultura/2012/07/03/actualidad/1341313290_030041.html

Wist u dat?

  • Anders dan tegenwoordig is de uil in de Middeleeuwen een symbool voor zonde en waanzin. Het is één van de favoriete dieren van Jeroen Bosch en je kunt de uil bijna altijd in zijn werk terug te vinden.
  • In de zestiende eeuw kregen de monster van Jeroen Bosch een speciale naam: disparate , dwaasheid.
  • Jeroen Bosch liet geen dagboek of brieven na. Alles wat we te weten komen over zijn leven en kunstenaarschap komt uit kleine teksten in archieven van ’s Hertogenbosch en de verslagen van “Illustre Lieve Vrouwe Broederschap”.
  • De zeventiende-eeuwse edelman en dichter Francisco de Quevedo zei over het werk van Jeroen Bosch: Het is niets meer dan duivels, konten en braguetes.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s