Carlota

Een korte film van de Spaanse regisseur Nacho Vigalondo uit 2013, waarin hij zijn visie op liefde uitdrukt en hoe we er allemaal achter moeten komen wanneer we echt verliefd zijn op onze partners.

De hoofdpersoon, acteur Xabi Tolosa, heeft een manier bedacht om het exacte moment te vieren waarop hij verliefd wordt op Carlota. Alleen is dat moment nog niet aangebroken.

Opera. Passie, macht en politiek

Het operagenre werd geboren aan het einde van de XVI eeuw en het duurt niet lang voordat het, het beperkte aanvankelijke hoofse publiek overstijgt en het gewone publiek van Claudio Monteverdi bereikt. Van de eerste barokke opera’s, die een brede komedie met tragische elementen combineerden, tot de meest eigentijdse composities; dit genre heeft een rijke transformatie ondergaan. Deze tentoonstelling speelt zich af in de belangrijkste theaters van ‘De Opera van Europa’ en behandelt zijn geschiedenis met een benadering vanuit drie perspectieven: de emotionele en gepassioneerde kant van de werken; het sociale perspectief met klasse- en machtsstrijd; en aspecten die direct verband houden met de onderwerpen en de creatieve voorstelling van opera’s.

Venetië 1642

Venetiaans feest

De tentoonstelling begint in de rijke havenstad Venetië in 1642 met ‘De kroning van Poppea’ van Monteverdi. Het jaar waarin de stad de eerste openbare uitvoering van een opera organiseerde, een tot dan toe gereserveerde voorstelling voor het hof. 

Londen 1711

Van Venetië gaat het door naar Londen, waar Händel één van de eerste opera’s in het Italiaans opvoerde. ‘Rinaldo’, een absoluut succes omdat de cast twee beroemde castrati had, namelijk Nicolò Grimaldi en Valentino Urbani. 

Wenen 1786

Met Mozart en ‘La nozze di Figaro’ wordt het classicisme in het Wenen van 1786 gepresenteerd. De huwelijksakte van de componist en de piano waarop Mozart speelde tijdens zijn reis naar Praag zijn tentoongesteld

Milaan 1842

Noord-Italie was in Oostenrijkse handen en in de ‘Scala’ van Milaan ging in 1842 ‘Nabucco’ van Verdi in première. Het was een ongekend succes omdat onder invloed van het “Resorgimento” (de Italiaanse eenwording) de opera contact maakte met het Italiaanse volk. De internationale carrière van de componist maakte hierdoor een sprong.

Parijs 1861

Vanuit Milaan gaat de tentoonstelling naar Parijs. In 1861 gaat de herziene versie van ‘Tannhäuser’ van de uit Duitsland gevluchte Richard Wagner in première. Zonder succes had hij eerder zijn werk verschillende keren in Parijs opgevoerd. De première van ‘Tannhäuser’, was in 1861, tijdens zijn ballingschap uit Duitsland. Wagner had de opera aangepast aan de stad en verdeelde het publiek: terwijl traditionele operaliefhebbers werden verbijsterd, lag de focus van het totale werk op kunst en inspireerden kunstenaars en schrijvers

Barcelona 1896

Het modernistische en Wagneriaanse Barcelona eind negentiende eeuw had het ‘Gran Teatro del Liceu’ als operatempel. In 1896 was de première van de opera ‘Pepita Jiménez’ van Isaac Albéniz. De revolutionaire ‘Pepita Jiménez’ is een voorbeeld van de progressieve vrouwen die een belangrijke rol in de Barcalonese samenleving hadden. In de zaal staat een piano beschilderd door Ramon Casas en hangen er diverse schilderrijen en affiches van de wereldtentoonstelling in 1888 in Barcelona. Allemaal uit de collectie van ‘Circulo de Liceo’ een club waar de bourgeoisie samenkwam en door de economische bloei, de modernisering van de Catalaanse hoofdstad bevorderde. Het operahuis werd ook gebruikt als expositieruimte. De pianoconcerten van Albéniz zijn een mijlpaal, vergelijkbaar met Chopin en Liszt. Met de opera ‘Pepita’ choqueert Jiménez de samenleving, het is een liefdesverhaal tussen een weduwe van in de twintig en een seminarist, die uiteindelijk het noviciaat verlaat voor liefde.

Er is ook een replica van de Orsni-bom te zien die in 1893 in het Liceu viel en het gebouw verwoeste. Een aanslag door anarchisten in Barcelona. Dit jaar wordt de twintigjarige heropening van het concertgebouw gevierd.

Orsni-bom

Dresden 1905

In het idyllische Dresden van 1905 werd de psychoseksuele ‘Salomé’, door Strauss, opgevoerd. Het werk dat destijds een schandaal veroorzaakte vanwege zijn vermeende waanzin en onfatsoenlijkheid. Een deel van het operapubliek was gechoqueerd door de combinatie van christelijke Bijbelse thema’s met erotiek en moord. Het was een bewerking van het toneelstuk van Oscar Wilde. Strauss speelde de hoofdrol in de voorlaatste akte van de voorstelling. Hij componeerde gedurende 60 jaar werken voor de Saksische hoofdstad waar hij meer dan de helft van zijn werken in première bracht.

Leningrad 1934

De tentoonstelling eindigt met ‘Lady Macbeth van Mtsenk’ van Dmitri Shostakovich die in 1934 in Sint Petersburg in première ging. Aanvankelijk werd het door het publiek omarmd als uitdrukking van de nieuwe Sovjetopera. De bolsjewieken wisten dat opera een belangrijk middel was om het volk te bereiken. De staat nam de keizerlijke theaters over. Twee jaar later werd dit werk alsnog door Stalin gecensureerd, hij zag in de kunst een middel om de politiek en de ideologie van de staat te bevorderen. Shostakovich componeerde geen andere opera meer omdat hij voor zijn vrijheid vreesde.

Voorstelling van Opera

Epiloog

Een epiloog maakt de tentoonstelling compleet met afbeeldingen van operapremières uit de twintigste en eenentwintigste eeuw, van radicale voorstellen zoals ‘Mittwoch aus Licht’ van Karlheinz Stockhausen tot succesvolle operacomponisten zoals Philip Glass, die met zijn ‘Einstein op het strand’ in 1976 een nieuw publiek voor de opera trekt.

Muziek is te horen op Spotify https://open.spotify.com/playlist/3NoIudLqmDimhmFzRZGRpj?si=

Bronnen:

Caixa Forum Barcelona. Pasión, poder y política.

www.operaactual.com “Opera pasion, poder y politica un viaje en ocho actos por la histroria de la opera.”

La Vanguardia: “CaixaForum Barcelona acoge la exposición londinense sobre ópera y poder” 18/09/2019

El Independiente ‘Ópera. Pasión, poder y política’, un sorprendente viaje por la historia de la ópera’ 25/04/2019

Huis van Gaudí ontdekt?

Casa Vicens

Tijdens mijn laatste vakantie in Barcelona maakte ik een rondleiding door “Casa Vicens” van Antonio Gaudí. Een huis in de stijl van het Modernisme Català, de Catalaanse variant van de Atr-nouveau en Jugendstillbeweging 

Het huis ligt aan de Carrer de les Carolines op nummer 24 in de wijk Gràcia. Dit is het eerste belangrijke huis dat Gaudí bouwde in Barcelona tussen 1883 en 1889 in opdracht van Manuel Vicens i Montane, eigenaar van een aardewerkfabriek. Het was het zomerverblijf van deze familie. In het huis zijn verschillende bouwstijlen gecombineerd. Het onderste deel is gebouwd in traditionele Spaanse stijl. De panelen voor de ramen komen uit de Japanse architectuur. De tweede verdieping heeft veel Moorse invloeden. De is gevel weelderig versierd en heeft kleine erkers die iets uitspringen.

Opvallend aan het huis vond ik de tegels op de gevel. De tegels werden door Gaudí ontworpen naar het voorbeeld van de Afrikaantjes (Tagetes patula) die op het terrein groeiden.

Pabellon de la finca Guëll

Op weg naar het klooster van Pedralbes liep ik door de Avenida de Pedralbes. Aan het begin van deze straat staat op nummer 15 het beroemde huis van Gaudí “Pabellon de la finca de Pedralbes”. Op dit moment wordt het gerestaureerd en kun je het niet bezoeken. Van de buitenkant is het al indrukwekkend. Vooral het drakenvormige smeedijzeren hekwerk. Casa Vicens is uit dezelfde periode als Pabellon de la finca Guëll. Het is gebouwd in opdracht van zijn grote mecenas Eusebi Guëll tussen 1883 en 1887.

.

Avenida de Pedralbes 48/104

Tot mijn grote verbazing zag ik aan de rechterkant van de straat een vervallen huis staan tussen grote villa’s. Vroeger was het waarschijnlijk een vrijstaand huis omdat de straat van de naam erop staat. Iets anders merkwaardigs was dat het huisnummer was veranderd van 104 naar 48.

Wat me direct opviel waren de tegels. Deze kwamen overeen met de tegels op Casa Vicens. Ook het hekwerk voor de ramen was opvallend, duidelijk werk van Gaudí. Nergens hing een bordje waarop stond dat het een huis van Gaudí was. Het was wel duidelijk dat er niemand woonde, het zag er allemaal stoffig uit. De luiken waren in jaren niet open geweest. Ook de bijbehorende tuin was overwoekerd. Dit bevestigde wel mijn vermoeden dat het een huis van Gaudí was. Waarschijnlijk niet bijzonder genoeg om het te restaureren maar wel een monument waardoor er niemand in kan wonen omdat je het niet mag verbouwen. Bijzondere vondst. Of misschien ook niet, officiële bevestiging heb ik niet kunnen vinden.

Het is de fucking Nachtwacht niet…

fullsizeoutput_526

De afgelopen weken heb ik twee kunstwerken gekocht op het internet bij kunstveiling.nl.

Friedrich was here

Het eerste werk is een miniatuur van Ron Watts (1947 -), “Friedrich was here”. Omdat ik ook miniatuur woon heb ik geen ruimte voor grote kunstwerken, voor dit schilderijtje heb ik nog wel ergens plekje. De afbeelding is erg klein, postzegel formaat (5,5x7cm). Inclusief lijst is het werk 14×15,5cm. Ron Watts is een Utrechtse schilder en staat vooral bekend om zijn miniaturen. Wat me aanspreekt in dit schilderij is het trapje dat uit het niets lijkt te komen. De titel “Friedrich was here” is enigszins raadselachtig. Wie was Friedrich en waarom was hij daar? Friedrich zou kunnen verwijzen naar de Duitse schilder Caspar David Friedrich (1744-1843). Hij was geïntrigeerd door het mystieke en raadsels van het leven. Hij schilderde vooral landschappen met mensen.

“La fiesta” van Dominique Martin

tmp-95a52606701e98211202d7f02486a0a6-filename

Het tweede werk “La fiesta” is van Dominique Martin (1951-). Een Française die sinds 1973 in Nederland woont en vooral bekend is om haar grafische werk. Deze ets past prima in mijn slaapkamer. Het openingsbod was €1,-. Het was eigenlijk een impulsieve aankoop en ik hoopte dat iemand €2,- zou bieden, maar ik werd gefeliciteerd door Kunstveiling, “u bent de winnende bieder”. Nou ja, voor één euro is het best een aardige aankoop.

Het probleem is: hoe krijg ik deze “kunstwerken” van Amsterdam naar Utrecht? Bij de aankoopinformatie stond dat het schilderijtje voor €11,50 verzonden kon worden. Dat is een retourtje Amsterdam en het leek me prima. Vervolgens krijg ik een factuur met de verzendkosten erbij a €41,50. Omdat het een origineel werk betreft kan het alleen door een koerier worden bezorgd die gespecialiseerd is in het vervoeren van kunstwerken. “Het is de fucking Nachtwacht niet”. Het is een ieniemienie schilderijtje van €100,- en ze willen het geklimatiseerd laten vervoeren, idioot. Het valt me nog mee dat ik geen verzekeringskosten hoef te betalen. Het kan prima per post, het past niet door mijn brievenbus maar daar is alles ook mee gezegd. Ik kan het ook op gaan halen in Amsterdam, dat lijkt me de beste optie.

Dalí, Disney en Destino

In 1945 begonnen Salvador Dalí en Walt Disney samen aan de korte film Destino. Ze maakten delen van de film maar omdat er te weinig geld was bij Disney-studio werd de film nooit afgemaakt. Een neef van Walt Disney, Roy E. Disney heeft schetsen van Dalí voor de film gevonden en ook delen van de film. In 2003 heeft Roy de film afgemaakt met behulp van nieuwe animatie technologie. De samenwerking tussen Dali en Disney is een artistiek project waarin kunst en massacultuur samensmelten. Dalí’s beelden komen in beweging en de figuren van Disney krijgen de vorm van Dalí surrealistische verbeelding.

De film Destino, bestemming in het Spaans, begint met de hoofdpersoon Dahlia die naar het beeld van man met een grote klok loopt. Deze man is Chronos die de tijd zelf uitbeeld. Door de hele film heen is Dahlia omringd door voorwerpen die versmelten of breken, waardoor het haar niet lukt om iemand te vinden die met haar samenleeft. Er zijn ook scènes waarin Dahlia danst door de surrealistische schilderijen van Dalí.

Chronos is een paar minuten in de film te zien. Hij wordt tegengehouden door een klok. Hierdoor wordt duidelijk dat hij niet aan de tijd kan ontsnappen omdat aan hij de tijd vastzit. Het bewustzijn en de symboliek van tijd beïnvloedt het leven van Chronos, wat vervolgens zijn tol eist voor Dahlia. Als hij door een gat loopt verandert hij in een baseball speler. Als hij Dahlia ziet, verschijnen er grote wanden tussen hen in, waardoor ze verder uit elkaar worden gedreven. Aan het einde van de film verandert Chronos weer in een beeld waardoor hij en Dahlia voor eeuwig gescheiden zullen zijn. Dahlia verandert in een klok en maakt zichzelf vast in het gat van het hart van Chronos.

Dalí zei tegen de pers over dit project ”a magical exposition of the problem of life in the labyrinth of time.” Disney vertaalde dit snel naar ”just a simple story of a girl in search of her real love.”

De inspiratiebron voor dit Dalí-Disney project was het Mexicaanse lied van Armando Domínguez met de titel Destino. Dit liedje is te horen bij de film. In film zijn werken van Dalí te zien. En ook thema’s die in het werk van Dalí terugkomen zoals mieren, kolossale beelden, surreële landschappen en natuurlijk de smeltende klokken zijn te zien.

The Broken Bridge and the dream
The Broken Dalí, Bridge and the Dream

sentimental-colloguy dali
Study for Sentimental Colloquy