Van wie is deze koffer?

Amsterdam – Barcelona 30 oktober 2021

De reis

Inchecken

Vandaag mocht ik zelf mijn koffer inchecken met een automaat. Wat een gedoe. Het is altijd onduidelijk op welk moment je op welke knoppen moet drukken. Ook hoe je koffer in de machine moet worden gezet. Mijn koffer was te klein waardoor ik steeds de melding kreeg: ‘plaats uw koffer binnen het vak.’ Hij stond binnen de lijnen, dan maar aan zo’n meiske vragen hoe het moet. Vervolgens kreeg ik een blanco sticker. Nog een keer proberen, goede sticker. Hoe moet die nu geplakt worden? Denk ik teveel na of ben ik toch zwakbegaafd? Of gewoon te oud voor deze nieuwigheden.

Joan, mijn fitbit

Ik heb een fitbit gekocht. Een beetje met de tijd meegaan kan geen kwaad. Met een GPS functie. Deze vakantie raak ik de weg niet meer kwijt. Althans mijn fitbit raakt mij niet meer kwijt. Ik weet niet of we vrienden gaan worden. Eigenlijk zou ik een naam moeten bedenken. Ik heb Anna, de verwarming, Bobby mijn rugzak. Joan lijkt me een mooie naam. Klinkt lekker als de fitbit wat van zich laat horen “Wat wil Joan, nou weer? De eerste aanvaring hebben we al gehad. Op het scherm stond “u bent helemaal blij’. Daar was ik het niet mee eens, ik dacht dat kan wel wat minder. Ik ben wel blij maar niet helemaal. Hoe verzint Joan dit. Met mijn hartslag gaat het ook niet altijd goed. In een lange rij bij het toilet stijgt hij naar 108 door de ergernissen. Dan kan ik wel legitiem gebruikmaken van het gehandicapte toilet zodat ik snel weg ben en mijn hart weer tot rust kan komen.

Bagage

Ze hebben bij Transavia nieuwe regels voor de handbagage. Nog zeventig kleine koffer mogen mee in de bakken in de cabine en de rest gaat mee als ruimbagage. Mensen moeten zich van tevoren aanmelden, ervoor betalen en ze mogen als eerste aan boord. Bij het boarden is altijd te zien hoe opportunistisch mensen kunnen zijn. Veel mensen melden zich bij de gate onder het motto ‘we proberen het gewoon’. Gisteren was ik nog optimistisch over deze nieuwe regels, maar helaas er is geen kruid tegen gewassen. Voor mij stond een meisje eind twintig met zowaar twee tassen en een koffertje. “Als er toch één meegaat als ruimbagage dan kan ik ook nog wel een extra tas meenemen”. Per saldo gaat er nu nog meer het vliegtuig in. 

Je gooit het gewoon in de bagagebak het liefst iets verder van je zitplaats vandaan. Als een stewardess dan vraagt van wie is deze koffer blijft het stil. Na enige tijd soebatten ‘Is deze koffer van u?’ meldt de eigenaar zich. Vaak op aanwijzing van een medepassagier. Waardoor iemand, volledig onschuldig kan zeggen ‘Oh u bedoelt mijn koffer. Die kan niet in het ruim, nee dan moet ik wachten bij de bagageband. En ik word opgehaald, er staat iemand op mij te wachten. Nu kan ik het niet regelen hè, zeggen dat ik later ben. Poeh, nee, wat een gedoe.’ Oh die stewardessen van tegenwoordig. Poeh’, wordt er gemompeld. Ik denk dan er is geen gedoe. Je verwacht allerlei voorrechten, voelt je bijzonder en belangrijk. Tja en dat ben je niet. Nu moet een heel vliegtuig op jou wachten omdat je te kneiterig bent om te betalen voor je koffer.

23F

Vandaag zit ik op 24F en dat is niet oké. Ik zit altijd op 23F, dan kan ik het goed onthouden en dan weet ik waar ik ongeveer zit. Het is toch onwaarschijnlijk dat de stoel bij het boeken van de vlucht al bezet was. Nu doet het vliegtuig af en toe raar. Komt vast omdat ik niet op 23F zit, denk ik dan. Het zou me niks verbazen als ik zo uit het raampje kijk en een straaljager zie vliegen, die ons zal begeleiden naar het vliegveld. 23 februari is namelijk de dag dat er in Spanje een staatsgreep is gepleegd, om de koning af te zetten om van Spanje weer een republiek te maken. De kogels van de schoten in het gebouw van het Spaanse parlement zijn nog steeds te zien. 23F is dus niet zo maar een stoel. Er zit nu een rustige ennette mevrouw, het komt vast goed. Joan heeft ook nog niks van zich laten horen.

Berlijn 30 augustus 2021

Vanochtend werd ik wakker in Berlijn. Ik keek om me heen en realiseerde me dat de kamer bijna net zo groot is als mijn huis. Om half tien kon ik aanschuiven bij het ontbijtbuffet omdat ze vanwege Covid de bezoekers willen spreiden.

Het was een prima ontbijt alleen vergiste ik me in het ei. Ik vond het al zo raar dat één bak leeg was en dat in de bak ernaast eieren op zand lagen. ‘Wat is dit nou voor een Bio actie. Geen ‘ei uit de wei’ in ieder geval, dan had er wel stro gelegen.’ Ik tikte het ei stuk op mijn bord en flats, een zacht gekookt ei. Balen mijn hele bord zat onder. Wat een smurrie.

Vandaag wilde ik de BG (Berlinische Galerie) bezoeken en het Museum der dingen, beide in de wijk Kreutzveld. De weg er naartoe duurde lang omdat ik maar foto’s bleef maken. Wat een bijzondere stad vooral de combinatie van oud en nieuw. De architectuur spreekt me ook erg aan. Heel divers en overweldigend. Wat ik me ook realiseerde is dat het een hele rijke stad geweest moet zijn. Het operagebouw is zo groot dat het wel een paleis lijkt.

Er zijn vooral veel details te fotograferen. Zo zag ik een metalen deur met een kat en muis spel erop. Boven de deur prijkte een kat maar de klink was in de vorm van een muis.

Tijdens de lunch was er even een misverstand. Ik dacht dat het dagmenu op zijn Spaans zou werken. Een keuze uit meerdere voorgerechten, hoofdgerechten, nagerechten en koffie. Toen uit elke categorie één gerecht aanwees, schrok hij ‘Nee, dat is veel te veel. U gaat zich dood eten. Nee u moet er twee uitkiezen’ Ik had een heerlijke soep vooraf en een aardappelsalade maar op een mediterrane manier bereid.

Het museum was erg rustig en heel mooi. Ik ben verrast door de totaal andere kunst dan in Spanje of Nederland. Van heel veel kunstenaars en stromingen had ik nog nooit gehoord. Het was prachtig. Een schilderij deed me denken aan la maja desnuda van Goya, waar ik eerder een stuk over geschreven heb. Ook deze vrouw lag naakt languit op een rode sofa. Haar uitstraling was alleen heel anders, zo uitdagend als de vrouw van Goya was, zo schuchter en beschaamd lag deze naakte vrouw.

Goya, La maja desnuda, 1797, Museo del Prado, Madrid
Lesser Ury, Liegender Akt, 1889, Berlinische Galerie, Berlijn

Nu ik zelf schilder kijk ik heel anders naar een schilderij. Wat voor kleuren gebruikt de schilder, de penseelstreken. Op wat voor een ondergrond is het geschilderd. Ik vond het leuk om te zien dat er bij een schilderij met een zwarte achtergrond dit expliciet werd vermeld. Zelf gebruik ik zwart ook vaak als achtergrond.

Het Museum van Dingen was erg leuk. Want het was echt een museum met dingen. Je zou kunnen zeggen dat het op een kringloopwinkel lijkt. In dit geval was alles wel goed geordend. Het was wel heel Duits georiënteerd. Bijvoorbeeld veel producten van Braun en geen Philips.

Wat ik erg leuk vond was dat ze een onderscheid hadden gemaakt tussen Oost-Duitse dingen en West-Duitse dingen. Vooral voor Duitsers moet dat erg leuk zijn. Het verbaasde me dat Hitler en de nazidingen afgeplakt waren. Op basis van een wetsartikel was het verboden om het swawitska teken te laten zien. Je zou zeggen dat een museum een uitzondering is omdat het een onderdeel van de Duitse geschiedenis is. Langs een papiertje kon ik nog zien wat er stond. Tja, ik vond het niet echt schokkend. Wat ik wel heel vreemd vond, was het kussen met een afbeelding van Hitler erop. Gewoon, gezellig zo’n kussen op bank… Dat mocht wel.

Ze hadden ook een kast met de categorie Kitsch. Die vond ik erg leuk vooral omdat het de meest prachtige woorden opleverden: Reklamekitsch, Aktualitätskitsch, Hurrakitsch, Fremdenandenkenkitsch, Devotionalienkitsch

En dan nog een paar dingen…

En wat drink je in Berlijn Fritz Kola natuurlijk. Het was een beetje rare tent. Iedereen zat binnen te roken en alle mannen droegen een platte pet. Een beetje subversief. Ik vroeg om een Fritz Kola. De man corrigeerde me. Kola bedoelt u, alsof Coca Cola niet bestaat. Er is alleen “Kola”.

De weg terug naar het hotel was lang en saai. Inmiddels was ik de Oostblok architectuur wel zat. Ik zag wel een prachtig asielzoekerscentrum met een prachtig politiek billboard ervoor. Het woord antisemitismus zag er indrukwekkend uit. Wel pijnlijk dat het anno 2021 nog bestaat.

In de toeristengidsen staan wat leuke straten in Kreutzberg, hip, trendy, in opkomst. Als je die route volgt is het vast leuk. Maar de verpaupering en armoede die ik heb gezien waren toch wel choquerend. Het oude Oost-Berlijn is na 30 jaar na het vallen van de muur nog steeds ver achtergebleven bij de welvaart in West-Berlijn. Het voelde allemaal niet zo pluis, als een soort anonimisering ben ik maar een mondkapje op straat gaan dragen terwijl ik in mijn hoofd het liedje zong van de lanen op, de paden in, vooruit de pas erin. 

Ik dacht een leuke boekwinkel binnen te gaan maar het was een esoterische winkel. Het was allemaal erg zweverig. Even dacht ik voor de gein om wierook en kruiden te kopen zodat ik mijn hotelkamer ritueel zou kunnen reinigen, om alles weer in balans te brengen. Een Frankie & Grace-actie. Weet ik veel wat er allemaal gebeurt kan zijn in mijn hotelkamer. Waarschijnlijk gaat gewoon het brandalarm af. Het hotel heeft overigens een strak schoonmaak-protocol in verband met Covid. Dat lijkt wel op een rituele reiniging.

In de supermarkt zag ik een afdeling met berensnoep. Een hele rij vol met Haribo. “Haribo macht kinder froh…und Erwachensene ebenso!  Ik heb ook thee gekocht, Gelassenheit, heet het. Dat heeft een mens ook nodig Gelassenheit in plaats van calming.

Eenmaal terug in de hotelkamer laat ik het bad vollopen. Door de lange wandeling in de stromende regen is het een ongekend genot en luxe.

Corona in Madrid

Mijn vakantie naar Madrid heb ik geannuleerd. De afgelopen week liep het aantal Corona gevallen in Spanje snel op. Vooral in een plaats bij Madrid waren er veel besmettingen. Nu ben ik zelf niet zo bang voor het virus maar maak ik me wel zorgen over de manier waarop er mee wordt omgegaan. Als ze het Louvre in Parijs sluiten dan sluiten ze wellicht ook het Prado in Madrid. Mijn concert, gaat dat nog door?

Wat gebeurt er als iemand in mijn hotel het Coronavirus krijgt? Als ik niet ziek word maar toch twee weken in quarantaine moet, vergoedt de verzekering dit niet. Dan wordt het een dure reis waar je niks aan hebt. ‘Gelukkig’ gaat niet elk hotel op slot als er een coronabesmetting is. In het Marriott hotel in Barcelona stuurde ze op het moment dat er een coronapatiënt verbleef, alleen het snotterige personeel naar huis. Verder ging alles gewoon door, niemand werd op de hoogte gebracht. Oh ja, ze hadden wel de gym gesloten. Of je daar blij mee moet zijn, is ook maar de vraag. 

Nadat ik in de Spaanse krant las dat de burgemeester van Madrid niet welkom was op een overleg in Brussel, vond ik het raar worden. “Blijft u vooral in Madrid, want daar is een besmettingshaard”. Ook voor kerkdiensten in Madrid zijn voorzorgsmaatregelen genomen. Het bakje met wijwater verdwijnt, de hostie wordt in de hand gegeven in plaats van in de mond en geef elkaar vooral geen hand tijdens de dienst.

Tja, ga je dan nog naar Madrid? Nee, het leek mij niet verstandig. Ik heb er geen zin in om weer in een desolate stad rond te lopen omdat alles gesloten wordt vanwege een virus. Is het niet als gevolg van een storm dan is het wel door een virus.

Wat ik me wel heb voorgenomen, is dat ik in Nederland niet twee weken in quarantaine ga als ik begin te snotteren. Ik heb mijn vakantie ervoor opgegeven en daarmee houdt het op. Nu reageren mensen toch al verschrikt in de supermarkt als ik nies omdat ik allergisch ben voor de berkenboom. Je kunt beter met een mes gaan zwaaien dat wordt nu als minder bedreigend gezien dan één onschuldige niesje.

Vandaag las ik in de Spaanse krant dat er zestig mensen besmet zijn geraakt op een begrafenis. Dat gaat snel, als je een hoogbejaarde begraaft en oude mensen gaan er naartoe… Straks worden mensen begraven zonder iemand erbij vanwege besmettingsgevaar. Heb je jaren zitten broeden op hoe je deze aarde wilt verlaten, geen anjers en het Avé Maria van André Rieu, en dan is er helemaal niemand. Moet je dan nog wel betalen voor koffie en broodjes voor de afwezige gasten? Ben benieuwd waar dit gaat eindigen.

Verrassend València 5

Vandaag is het mooi weer, de zon schijnt. De terrassen staan weer op straat en de mensen zijn uit hun huizen gekomen. Zo ziet Valencia er toch een stuk vriendelijker uit.

Ciudad de las Artes y las Ciencias

Op de agenda staat “Ciudad de las Artes y las Ciencias”, oftewel de Stad van Kunst en Wetenschap. Met onder andere het grootste aquarium van Europa, een operahuis en een museum. Het is ontworpen door de beroemde Valenciaanse architect Santiago Calatrava. Het bestaat uit zes gebouwen, het hele bouwproject heeft uiteindelijk tien jaar geduurd. Zoals gebruikelijk is met dit soort grote projecten, is het budget ruim overschreden. De stad is er bijna failliet aan gegaan. Als je aankomt vliegen naar Valencia kun je het uit het vliegtuig goed zien liggen.

Palau de les Arts Reina Sofía

Om 11:45u had ik een rondleiding gereserveerd door “Palau de les Arts Reina Sofía” een concertgebouw. De route er naar toe had ik helemaal gepland; tram nemen, overstappen op een metrostation en dan nog een stukje lopen. Bij de tramhalte kon ik geen kaartje kopen omdat de zon op het scherm scheen en ik helemaal niks zag. Ik besloot om even over te steken naar het andere perron dat uit zon lag. Ik had mijn voet nog niet opgetild of vier bewakers van de tram kwamen naar me toe. Voor mij was het al een raadsel waarom er vier bewakers op zo’n verlaten tramhalte stonden. Nou dat was dus voor toeristen zoals ik, die een gele lijn negeerde. “Mevrouw, stop, dat is verboden, ziet u de gele lijn niet? U moet via het zebrapad oversteken” Dat meen je niet, dacht ik. Een totaal verlaten tramhalte, waar geen tram te zien is en waar de tram een rondje gaat rijden. Snelheid 0km. Onzin. Ik probeerde aan hen uit te leggen dat ik even over wilde steken. Ze vroegen me direct “Gaat u naar het strand? Deze tram gaat naar het strand.” Wat mankeert deze mensen dacht ik, ‘Toerist gaat vast naar het strand’. Toen ik zei dat ik naar “Ciudad de las Artes y las Ciencias” wilde gaan, herhaalden ze weer dat de tram naar het strand ging. Naar de ‘Ciudad’ moest ik met de bus, lijn 95. Ik legde ze nogmaals mijn reisplan uit. Nee, u moet met de bus, “line ninety five”. Ze wezen in een vage richting, “Daar is de bushalte”. Ik hoopte dat ze in zouden stappen in de volgende tram en ik zo alsnog mijn reisplan kon uitvoeren. Maar nee, het was blijkbaar nodig dat er vier bewakers op deze halte stonden. Dan maar met de bus.

Buslijn 95

Mazzel, bus 95 komt direct bij de halte aanrijden. Ik wil een kaartje kopen. Terwijl de bus al rijdt vraagt de chauffeur waar ik naar toe wil gaan. Naar de “Ciudad de las Artes y las Ciencias”. Heel hard trapt hij op de rem, ik vlieg bijna door voorruit. “Nee, dan moet u de andere kant op”. Hij opent de deuren en daar sta ik dan midden op een rondweg. Oké, ik moet de andere kant op maar waar is de halte? Na wat logisch nadenken en een stuk lopen, vind ik een bushalte waar een bus komt die de andere kant opgaat. Bij deze halte stopt bus 95 echter niet. Uiteindelijk vind ik een halte waar bus 95 stopt. Volgende probleem, de sticker met nummer 95 is afgeplakt. Inmiddels werd ik er een beetje moedeloos van, kansloos. Ik had nog een half uur voor de rondleiding begon. Dan maar een taxi nemen. 

Ik zei tegen de taxichauffeuse “Ik wil naar Palau Reina Sofía” om het kort te houden. “Weet u dat zeker” vroeg ze nog. “Ja, dat weet ik zeker” Vamos! Rijden met die kar’ denk ik. Ze zet me af bij een gebouw dat ik niet herken als het gebouw waar ik naar toe wil gaan. Het is een mooi gebouw, maar toch ga ik binnen vragen waar ik ben aangekomen. Blijkt het een een ander theater te zijn, namelijk “Palau de la Música de València”. De beveiliger loopt met me naar buiten en wijst naar het gebouw waar ik wel moet zijn. Als ik aan haar vraag hoe lang het lopen is, antwoordt ze “een half uur”. Spanjaarden lopen erg langzaam, voor een Nederlander is het een kwartier lopen. 

“you, go to the toilet”

Precies op tijd kom ik aan bij ‘Palau de les Arts Reina Sofía’. De gids spreekt engels en zegt “You, go to the toilet” 

“How do you know that I need to go to the toilet?” is mijn antwoord.

“I don’t know, but you go”. 

Ik dacht oké, laat ik dan maar gaan, het zal wel ergens goed voor zijn. 

Het gebouw was prachtig en de gids legde alles goed uit. Je moest alleen geen vragen stellen want  dat viel buiten haar repertoire. Ik zag een paar ramen loshangen en vroeg aan haar of dat zo hoorde. “All good, no problem” 

Als je van moderne kunst houdt is het zeker de moeite waard om hier een keer naar toe te gaan. Het is echt indrukwekkend.

Hoteldeur

Toen ik terugkwam in mijn hotel stond tot mijn grote schrik, de deur van mijn hotelkamer open. Direct controleerde ik of er iets verdwenen was. Gelukkig was alles er nog. De schoonmaakster had de deur niet achter zich dichtgetrokken. Ik was er wel helemaal klaar mee. Dat je mijn koeken opeet is nog daar aan toe, maar de deur open laten staan… Bij de receptie van het hotel ging ik mijn beklag doen. Ze begrepen mijn probleem niet, alles was er toch nog. Ik probeerde uit te leggen dat ik er nerveus van word als ik door de stad loop en niet zeker weet of mijn hotelkamerdeur dicht is. Ze zouden de schoonmaakster erop aanspreken. 

Berenleed

’s Avonds werd ik lastiggevallen door een dansende beer. Hij begon heel hard te gillen en zwaaien toen hij me zag lopen. Met veel moeite kon ik mijn neiging, om hem te gaan schoppen, onderdrukken. Ik dacht dat ze alleen in Madrid waren, nu dus ook in Valencia. 

Op een verwarmd terras heb ik nog pompoen met chocolade ijsje gegeten, erg lekker. Dat maakte mijn dag weer goed.

Verrassend Valencia 4

De storm was gaan liggen en het dagelijks leven kwam weer opgang. Vandaag was het echter wel de feestdag van San Vicente Martir. Een dag eerder had ik nog even met de pastoor gepraat om te vragen of de processie nog door zou gaan met dit slechte weer. “Si Díos lo quiere” (Als God het wil) was zijn antwoord. Om half elf zou de mis beginnen. In het geval dat het slecht weer zou zijn, werd de processie in de kathedraal gedaan. Een rondje in de kerk. Als God het wilde en het droog zou zijn dan was er een processie door de stad. “Todo depende de Díos” (Alles hangt van God af). Toch heerlijk om te geloven, niet naar de weersvoorspellingen kijken maar alles in de handen van God leggen.

Er was weer een probleem in mijn hotelkamer. Ik had mijn haren gewassen en wilde de föhn gebruiken. Dat lukte niet. Verbaasd en wanhopig keek ik naar de föhn, ‘ligt dit nou aan mij of doet hij het gewoon niet?’ Na nog een keer goed kijken zag ik dat de stroomdraad kapot was. Niet te geloven, het is echt een ‘surprise, surprise’ hotel. Bij de receptie vroeg ik om een andere föhn. De jongen achter de balie noteerde mijn kamernummer, “Hij wordt vandaag nog gemaakt”. ‘Geloof je het zelf’ dacht ik, want de lift was ook nog steeds stuk. Gelukkig had hij wel een andere föhn voor me. Toen ik hem aanzette kwam er een smerige verbrande lucht uit en na één minuut hield hij er mee op. Ik dacht dit is ongelofelijk, de föhn in mijn kamer doet het niet en vervolgens krijg ik een andere föhn die het ook niet doet. Ik bracht hem terug naar de receptie en bedankte hem vriendelijk, dit is kansloos.

In de kathedraal was de mis al begonnen maar ik kon nog een plekje vinden. Ik vergeet altijd om even door mijn knieën te gaan en een kruis te maken. Toen ik dit voor het eerst zag, dacht ik dat mensen struikelden en een kruis maakten omdat ze niet gevallen waren.

De bisschop hield een mooie preek, over verdraagzaamheid en barmhartigheid. Via televisieschermen was het goed te zien. Het koor en het orgel waren prachtig, ik kreeg er kippenvel van. Het drieluik bij het altaar was ook geopend waardoor de heilige maagd te zien was. Of de heilige graal er stond dat kon ik niet zien, daarom besloot ik om naar voren te lopen voor een hostie. Ik heb daar altijd moeite mee, het lichaam van Christus eet je niet zomaar. De heilige graal stond er niet. Wel zag ik een vrouw in prachtige traditionele Spaanse kleding  met een kanten kam op haar hoofd en een jurk van prachtig kant. Vooraan in de kerk zat de ‘high society’ van Valencia. ‘Als je niet katholiek bent, kom je hier niet ver’, dacht ik. Het was een indrukwekkend schouwspel. 

Het regende niet, omdat God het wilde, en San Vicente Martir werd door de straten gedragen. Over de balkons hingen bordeaux rode fluwelen doeken. Voorop waren twee mannen te paard. Daarachter liep de groep geestelijken en een paar militairen die marcheerden. Van de balkons werden er laurier- en rozenblaadjes naar beneden gegooid als het beeld langskwam. Één man werd boos op me omdat ik teveel foto’s maakte. Hij stond met zijn armen omhoog, voor me te springen en riep, “toma fotos, toma fotos” Een idioot omdat hij zelf een camera om zijn nek had hangen. Ik schatte hem ook niet als het religieuze type in. Na mijn aanvaring in Barcelona met een man in een kerk, die enorm tegen me tekeerging omdat ik foto’s maakte, ben ik een stuk voorzichter geworden. Gelukkig waren er toen mensen in de kerk die snel naar me toekwamen en zeiden: “he is a mad man” en de boel suste. Toen ik namelijk tegen hem zei dat ik ook katholiek was, dacht ik dat hij me zou aanvallen.

In een boekwinkeltje vond ik lesboekjes voor kinderen om te leren schrijven uit 1958 met een opmerkelijke inhoud. Het is doorspekt met het katholieke geloof en nationalisme. Vooral het eerbetoon aan Franco vond ik erg schokkend. Onvoorstelbaar dat deze despoot tot 1975 aan de macht is geweest.

Adaptación: José Sámano, José Sacristán e Inés Camiña
Un pintor, con muchos años en el oficio, lleva tiempo sumido en una crisis creativa. Desde que falleció de forma imprevista su mujer, que era todo para él, prácticamente no ha podido volver a pintar.

’s Avonds ben ik naar een toneelstuk gegaan. Een bewerking van het boek “La señora de rojo sobre fondo gris”, van Miguel Delibes. Het was erg mooi en intens. De zin “Ik zal nooit vergeten hoe het voelde dat mijn warme lippen haar koude voorhoofd kuste” raakte me. Dat vergeet je inderdaad nooit meer, de kilte van een overledene.