Hetzelfde. Hoezo?

Update: vandaag (26 november) heb ik een afspraak gemaakt met de apotheker om  een oplossing te vinden.

Vorige week werd ik gebeld door mijn apotheker. De merkmedicijnen gaat hij vervangen door generieke medicijnen. In het begin van dit jaar heb ik ook dezelfde wissel geprobeerd maar ik werd beroerd van de “neppillen”. Na een hoop gedoe kreeg ik toen weer de medicijnen van AstraZeneca. Ik voelde me hierdoor een stuk beter. Het is een vreemd verhaal. In januari waren de medicijnen hetzelfde maar later toch niet. Nu belt hij me op met de mededeling dat hij de generieke medicijnen gaat leveren.

Door mijn medicijngebruik gaat hij failliet, hij kan het verschil in de prijs zich niet permitteren. Complete onzin, hij heeft inmiddels drie zaken in Utrecht en hij rijdt een dikke BMW. Lijkt er niet op dat de zaken slecht gaan. De zorgverzekeraars geeft hij steeds de schuld van al deze ellende. Goed onderhandelen dat heeft hij in zijn acht jaar durende apothekersopleiding niet geleerd. Toen ging het nog over de exacte inhoud van een medicijn. Volgens hem zijn de medicijnen allemaal hetzelfde, geen enkel verschil. Hoe vaker hij het herhaalde hoe minder ik hem geloofde. De dure medicijnen wil hij niet aan mij verkopen, dat is ethisch gezien niet verantwoord, want de pillen zijn hetzelfde. Toch nog een apotheker met principes maar daar word ik niet veel wijzer van.

De vervelende bijwerking van dit gesprek is, dat ik me steeds realiseer dat bijna niets hetzelfde is. Een kip is niet altijd dezelfde kip, je hebt plofkippen en biologische kippen, de speculaasjes smaken niet allemaal hetzelfde, varkensvlees is ook niet hetzelfde, je hebt varkens die hebben gespeeld in hun leven, dat zijn de blije varkens volgens de verpakking. De spinazie van Iglo is niet hetzelfde als de spinazie van de Albert Hein. De koffie die ik met mijn Bialetti zet is niet dezelfde als de koffie die uit een Senseo komt.

Zo kan ik nog eindeloos doorgaan. In deze wereld is niets hetzelfde althans dat probeert men ons wijs te maken. Alle mensen zijn verschillend en daardoor zijn de wensen ook anders. Wat men ons ook probeert wijs te maken is dat duur beter is dan goedkoop. Daar gaat het dus fout, naast het feit dat niets hetzelfde is, is in dit geval goedkoop beter dan duur. Ik begrijp er helemaal niets van. Het enige wat je kunt zeggen is dat er meer is dan hetzelfde.

Gedichten uit de oude doos

Gedichten die door mij zijn geschreven begin jaren negentig. Een manier om de saaie schooldagen door te komen. Het zijn tijdloze gedichten die, volgens mij, na twintig jaar nog steeds het lezen waard zijn.

 

Regen – druppel
Water- spat
Ruiten – wisser
Riool – gat

Para –pluie
Wat gebeurt er nu,
Hoorbaar regen, zichtbaar niet
Eenmaal buiten
Het regent dat het giet.

De dingen om haar heen

De oude vrouw zit op een bank.
in de schaduw onder een boom,
beschermt tegen de hete zon.
Ze kijkt naar de dingen om haar heen.

Twee kinderen proberen een eend te pakken .
Langzaam gaat ze terug naar haar jeugd.
Ze denkt aan haar man met zijn mooie glimlach,
die eens liefkozend hier naast haar zat.

Voorzichtig probeert zij zijn hand te strelen.
Dan hoort ze een eend hard kwaken, en
zij beseft dat hij hier nooit meer zal zijn.
Met een zakdoek droogt ze haar tranen,
ze kijkt naar de dingen om haar heen.

Doorgebreid

 


Sinds een paar weken ben ik bezig met het breien van een sjaal. Breien vind ik een rustgevende bezigheid, geen schermpje waar ik uren naar zit te staren.

Vandaag heb ik mijn laatste bolletje wol voor mijn sjaal gekocht, 150 centimeter lijkt me lang genoeg. Omdat ik het jammer vind dat mijn breiproject bijna klaar is, heb ik meteen garen voor een andere sjaal gekocht. Onderdeel van het plezier is om naar de wolwinkel te gaan en daar garen te kopen. Één grote wand vol met garen. Het is bijna onmogelijk om te kiezen. Ik vind het fijn om aan de wol te voelen, het moet lekker zacht zijn en een klein beetje pluizen.

Een aantal opties had ik uitgekozen. Het is best lastig om in te schatten hoe de wol eruit ziet als het gebreid is. Ik kies altijd voor bol met een gemelangeerde draad in een bepaalde tinten. Het geeft een prachtig resultaat en het is volkomen uniek, er bestaat geen tweede sjaal die hetzelfde is.
De meneer in de winkel zei tegen me dat ik erg creatief ben. “Je pakt steeds een bol garen die alleen wordt gekozen door creatieve mensen”. “Het viel me al eerder op dat je niet om een patroon vraagt en zelf bedenkt hoe je het doet.” Door deze aanmoediging maakte ik een een andere keuze. Zes verschillende kleuren wol die afwisselend worden gebreid, met andere woorden door elkaar gebreid. Het duurde even totdat hij begreep wat ik wilde. Hij dacht dat ik één bol wilde breien en daarna een andere bol. “In uw hoofd ziet u het al helemaal voor u”. Ik dacht: “Nou, in mijn hoofd zie ik wel meer helemaal voor me”. Dat is dan waarschijnlijk mijn creativiteit. Hoe dan ook, mag het een koude winter worden. Met mijn sjaals ben ik er helemaal klaar voor.

En klaar is mijn sjaal

IMG_0018

Goya en hekserij

In het museum Catharijneconvent in Utrecht is de tentoonstelling “De heksen van Bruegel” te zien. In samenwerking met het museum geeft Maria Tausiet op 5 november bij Instituto Cervantes de lezing: “Niet te geloven!” Hekserij en ironie van Bruegel tot Goya.

Goya fragment vliegende heksen
Fragment vliegende heksen, Goya

Biografie Francisco de Goya y Lucientes (1746-1828)

Geboren in Fuendetodos in 1746 en overleden in Bordeaux in 1828. Hij schilderde maar maakte ook veel etsen en tekeningen. In zijn jonge jaren maakte hij “kartons” in kleurrijke rococostijl voor de koninklijke wandtapijtenfabriek Santa Barbara in Madrid.

De kunst van Goya is het begin van de moderne kunst. In 1770 reisde hij naar Italië waar hij in contact kwam met het neoclassicisme. Deze stijl neemt hij over. Bij zijn terugkomst in Spanje schilderde hij idyllische taferelen in heldere kleuren. In 1786 werd hij tot hofschilder benoemt. Goya is een van de beste Spaanse schilders. Hij is een voortreffelijke portrettist. In zijn ingewikkelde werk verbindt hij het vriendelijke, klassieke, monsterlijke, denkbeeldige en zijn innerlijke wereld.

In 1793 werd hij ernstig ziek waardoor hij doof werd. Dit leidde tot een nieuwe creatieve en originele stijl met minder pittoreske thema’s. Zoals etsen die hij maakte over de Onafhankelijkheidsoorlog tegen Frankrijk in “Los desastres de la guerra” (Verschrikkingen van de oorlog). Duistere krachten, irrationeel gedrag en de menselijke wreedheid, domineren Goya’s etsen uit dit album

De doofheid veranderde zijn karakter en hij schilderde zijn binnenwereld; somber en erg donker. Het hoogtepunt van zijn werk zijn de schilderingen op de muren van zijn huis, Quinta del Sordo, “Las Pinturas Negras”. Daar begint de moderne schilderkunst.

In oktober 1824 verlaat Goya het onderdrukkende hof van Fernando VII en vlucht naar Bordeaux in Frankrijk. In deze stad overlijdt hij in 1828. Toen Goya op 82 jarige leeftijd overleed, had hij driehonderd etsen en 900 tekeningen gemaakt.

Heksen

Vanaf de Middeleeuwen is in de Europese cultuur het geloof in hekserij diep geworteld. Door de publicatie van boeken, zoals het vijftiende-eeuwse “Malleus Maleficarum” ook wel “Heksenhamer” genoemd, werd het geloof in het bovennatuurlijke en hekserij gevoed. Het boek werd gebruikt als een gids om een heks te herkennen. Het beïnvloedde de overtuiging dat heksen erg gevaarlijk waren. In de 16e en 17e eeuw werden heksen vervolgd door de kerk en Inquisitie. Dit duurde tot de Verlichting, een tijd waarin de heks een figuur van satire werd. Goya vond dat hekserij is gebaseerd op redeloosheid en dat de angst wordt aangewakkerd door de kerk en Inquisitie, om zo de macht te behouden.

Goya: van oude meester naar moderne kunstenaar

Goya is vaak beschreven als de laatste kunstenaar van de oude meesters en de eerste moderne kunstenaar. De moderne kunst in Spanje begint met Goya. De echte en spirituele wereld werden al gecombineerd in de religieuze kunst. Goya was één van de eerste schilders die een verband legde tussen de symbolieke wereld en de wereld van de Verlichting. Een politieke en filosofische beweging die door gebruik van de rede, bijgeloof en machtsmisbruik van de kerk tegen wil gaan. Goya wilde met zijn werk een diepgaande dialoog over de heersende ideeën op gang brengen. Op het moment dat Goya niet meer aan het hof werkte, had hij de volledige vrijheid. De kunstenaar is meer aanwezig in zijn werk.

Reeks van schilderijen met heksen

De schilderijen met heksen zijn tegelijkertijd geschilderd. Oorspronkelijk bestond het uit een groep van zes schilderijen met dezelfde kleine afmeting. Ze zijn gemaakt in opdracht van de Hertogen van Osuna, la Alameda de Osuna, voor hun buitenverblijf in de buurt van Madrid.

Drie schilderijen uit deze serie worden nader toegelicht: De vliegende heksen, Heksensabbat en Samenzwering.

Vuelo de brujas, De vliegende heksen 1798
Museo del Prado Madrid

Vliegende heksen 1798

Drie personen in de lucht houden een man vast en ze eten hem op. Het zijn niet zoals gebruikelijk vrouwelijke heksen, maar mannelijke. Ze dragen rokken en een “coroza”, deze hoeden werden gedragen door de Inquisitie. Er zijn kronkelende slangen op de hoeden geschilderd, die het kwaad vertegenwoordigen. Hun ontblote bovenlijf wekt de suggestie van flagellant (geselaar). Het slachtoffer spreidt zijn armen uit, heeft grote angstige ogen en schreeuwt.

Onderaan het schilderij zien we twee boeren die in de duisternis de top van een berg hebben bereikt. De ezel, die eerder gestopt is op het pad, vertegenwoordigt de onwetendheid. De mannen zijn onschuldige voorbijgangers die niet willen weten wat er gebeurt. De ene man ligt op de grond en hij bedekt zijn oren, omdat hij het geschreeuw van de man in handen van de heksen niet wil horen. De andere man bedekt zijn hoofd met een laken tegen het licht en wil niet zien wat er gebeurt. Met zijn handen maakt hij het figa-teken (de duim tussen de wijsvinger en middelvinger) om het gevaar af te wenden.

Het satirische aspect in dit schilderij uit zich door het weergeven van bijgeloof en hekserij met personages die verkleed zijn als de Inquisitie. Het meest treffende in dit schilderij zijn de heksen. Het zijn heel tastbare, echte, geïdealiseerde, gespierde mannen. Hun armen en benen zorgen voor een uitbarsting van licht in de dichte duisternis.

El Aquelarre, Heksensabbat, 1798
Museo Lázaro Galdiano in Madrid

Heksensabbat

Dit schilderij heeft als onderwerp het ritueel van de heksensabbat. De duivel verschijnt als een grote bok; een wellustig figuur in de christelijke cultuur. Hij zit, gekroond met vijgenbladen, grote wijd open ronde ogen en hij straalt licht uit dat alle aanwezigen verlicht. Hij wordt omringd door jonge en oude heksen die hem kinderen aanbieden. Boven de hoofden van deze erg macabre bijeenkomst vliegen vleermuizen of vampiers die zich aan de heksen laten zien.
(Vertaling van beschrijving Fundación Lazaro Galdiano)

El Conjuro, Samenzwering, 1798
Museo Lázaro Galdiano in Madrid

goya las brujas samenzwering

Het onderwerp van dit schilderij is een samenzwering van oude heksen. Een man met een wit overhemd wordt overvallen door heksen op zijn rustplaats. Boven zijn hoofd verschijnt het gezelschap van de koningin van de heksensabbat; heksen, vleermuizen en uilen. Het zijn allemaal bloedzuigers. De man wordt gekweld door de koningin van de heksen, die met haar gele cape in het middelpunt en in het licht van de naargeestige compositie is afgebeeld.

De andere heksen doen verschillende dingen: de oudste met een uil op haar hoofd, draagt een mand met kinderen die uit hun huis gestolen zijn. Naast haar staat een heks met een witte cape, die met kaarslicht de samenzwering voorleest. Daarnaast staat een andere heks die een speld in de rug van een foetus steekt om er bloed uit te zuigen, terwijl twee vleermuizen haar mantel vastgrijpen. Een andere heks verlicht met een kaars de angstige man. Vanuit de donkere hemel doemt een figuur op met lange botten in zijn handen, dit zou de duivel kunnen zijn. Het dramatische effect van dit schilderij ligt in de kracht van de compositie en de manier waarop Goya kleur gebruikt.

(Vertaling van beschrijving Fundación Lazaro Galdiano)

Linda meastra! (Mooie onderwijzeres!, ets, 1799)

Goya Linda maestra

Een oude heks leert een beginneling hoe ze op een bezem kan vliegen. De titel “Linda maestra!” is ironisch bedoelt gelet op de lelijkheid en gebrekkigheid van de oude heks.

Weble een Goya-kenner uit het begin van de twintigste eeuw (1936)

“Met de expressieve tekeningen van gezichten en handen, bereikt Goya een grootheid die te vergelijken is met Rembrandt. Een “Rembrandt“ die vertrokken is uit de buurt van het Bijbelse Palestina naar de levendige dagelijkse samenleving van 19e eeuw in Spanje”.

La belleza encarrada,: Vuelo de brujas, de Francisco de Goya
Manuel Borja-Villel, directeur van het Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofia, geeft commentaar op het schilderij “Vliegende heksen” van Francisco de Goya y Lucientes, (1797-1798)

Geraadpleegde literatuur en websites:
Goya in The Metropolitan Museum of Art, Colta Ives and Susan Alyson Stein, 1995
Goya 250 Aniversario, Juan J. Luna, Museo del Prado, Madrid, 1996
Goya and the Grotesque: A study of themes of witchcraft and monstrous bodies, A thesis in art History, Kristin Ann Ziech, University of Missouri, 2012
Goya Order & Disorder, Museum of Fine Arts, Boston, 2014
Goya The Witches and Old Women Album, The Courtauld Gallery, London, 2015

Museo del Prado, Madrid https://www.museodelprado.es/
Museo Fundación Lazaro Gialdano, Madrid, http://www.flg.es/

Tante Mayke heeft altijd “freaky” plannen

Mijn nichtje en neefjes zijn gezegend met een tante die graag leuke dingen met ze wil doen. Wat ik leuke dingen vind en wat zij leuk vinden loopt niet altijd synchroon. Bijvoorbeeld:

– De Domtorens beklimmen: nee, saai

– Onder het Domplein lopen: nee, eng

– Valse ezels aaien bij het pannenkoekenhuis: ja, totdat de ezels wel erg venijnig bijten

– Op de fiets door de stad scheuren op weg naar de bioscoop: ja leuk, film was niet meer interessant. Hij was blij dat film was afgelopen en we weer hard door de stad konden rijden.

– Centraal Museum: Nee, saai

– Museum van speelklok tot pierement: Ja, maar het konijn uit de kool werkte niet dus: nee

– Spoorwegmuseum: ja totdat we in het Stalenmonster (achtbaan) gingen en hij heel bleek en trillend uit het karretje stapte.

– De parade; zweefmolen, poffertjes bakken, klussen: ja, de poffertjes waren lekker maar bij de zweefmolen stond volgens mijn neefje een gevaarlijke gek die steeds aan de stoeltjes trok. “Die man moeten ze ontslaan” (6 jaar) riep hij. Bij het klusgedeelte zijn we weggestuurd omdat ze met het gereedschap niet alleen dingen bewerkten maar ook andere kinderen. Gezeur…gewoon supersociale kinderen die alles onderzoeken. En zo leren ze wat wel kan en wat niet kan.

– Piekenkermis met ponies: ja. Bij de ponies werkte een man die nog maar een paar tanden in mond  had en in ieder geval zijn ogen niet op één rij had. Na betaald te hebben durfde mijn neefje niet meer omdat hij bang was van de enge man. Zijn oudere broer mocht daarom nog een extra rondje rijden. Het arme kind, “We hebben betaald en nu ga je ook ponyrijden ook en blijf zitten!!!”
– In de octopus: ja dat vonden ze erg leuk en ze wilden erin. Toen de octopus eenmaal in bewegingkwam wilde mijn neefje eruit. Mijn zus raakte in paniek en wilde dat het gevaarte stopte. De mevrouw van de octopus riep in haar microfoon: “moeder in paniek, moeder in paniek de octupus wordt gestopt”.

– Waterfietsen: ja of toch nee, levensgevaarlijk. Op een snik hete dag gingen we waterfietsen door de grachten van Utrecht, leuk toch. Het is een wonder dat er niet echt iets is misgegaan. De kinderen wilden steeds wisselen met trappen. Ik bleef naar wespen slaan waarop ze in koor riepen, “Niet slaan tante Mayke dan wordt de wesp boos”. Allerlei rondvaartboten moesten we ontwijken maar het roer werkte niet goed waardoor iedereen op de waterfiets riep we moeten naar links tante Mayke, naar links!. Bij het terugbrengen van de waterfiets vaarde er bijna een plezierjacht tegen ons aan. Mijn zus begon te flippen. Fijn, dan gebeurt er nog eens wat in de gracht.

Gelukkig zijn ze nu wat ouder en laten ze zich niet meer door hun overenthousiaste tante overal in stoppen.